Tussen Naam & Identiteit

Een model voor existentiële zielzorg -   Tjeu van Knippenberg

Existentiële zielzorg richt zich op het levensverhaal waarin mensen vertellen over hun weg, het traject dat zij afleggen tussen hun geboorte en hun dood. Geen twee trajecten zijn hetzelfde, laat staan de verhalen erover. In het werk van verschillende professies staan deze verhalen centraal, want zij zijn het materiaal van waaruit iemand de eigen identiteit ontwikkelt en versterkt. Zo staat de psychotherapeut mensen bij in het vlot trekken van hun verhaal wanneer het is vastgelopen. Zo bemiddelt de mediator tussen mensen om hen in staat te stellen hun verhaal weer aan elkaar te vertellen. Zo draagt de zielzorger of pastor zorg voor de ziel in het verhaal van mensen.

Het model Tussen Naam & Identiteit is ontworpen om personen in hun levensverhaal te begrijpen en met hen te communiceren, met het oog op herijking van hun religieuze identiteit. Identiteit is het antwoord op de vraag ‘wie ben ik?’ Het levensverhaal is een geheel van talloze verbale en non-verbale deelverhalen waarin een mens zich, naar eigen vermogen, voortdurend uitdrukt in lachen en huilen, in beeld en klank, tekenend en pratend. In het geheel van hun verhalen geven vertellers hun identiteit weer. In woorden en andere verbeeldingen maken zij aan zichzelf en aan anderen duidelijk wie zij zijn, hoe zij zichzelf waarderen, hoe het was, hoe het verder zal gaan, welke plaats zij innemen in hun omgeving en wat tenslotte belangrijk is in dit alles.

Het model onderscheidt drie dimensies in het verhaal: er is een verhaallijn rond de beleving van tijd, een rond de beleving van ruimte en een rond de beleving van transcendentie (datgene wat tijd en ruimte te boven gaat of er diep in verscholen is). Met andere woorden: een lengte as, een breedte as en een hoogte of diepte as. De structuur die zo ontstaat, maakt het mogelijk een beter begrip te krijgen van onderdelen die een belangrijke rol spelen in het verhaal. Ik noem er enkele.

De ziel is een verbindingsinstrument dat mensen in staat stelt een kwintessens te ervaren in alles wat zij meemaken in tijd en ruimte. Het model gaat in op het geheim (de kwintessens) in de alledaagse werkelijkheid en biedt een werkkader om de ziel recht te doen op de route van naam naar identiteit.